मुंबई 28 डिसेंबर हा दिवस भारतीय इतिहासातील दोन घटनांना सूचित करतो. 1885 मधील राष्ट्रीय चळवळीची दिशा आणि 1896 मधील देशभक्तीची जाणीव समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
1885 मध्ये मुंबईत झालेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या पहिल्या अधिवेशनाने भारतात संघटित राजकीय संघर्षाचा पाया घातला. 72 प्रतिनिधींच्या उपस्थितीवरून असे दिसून येते की शिक्षित भारतीय वर्ग आता वसाहतवादी राजवटीच्या विरोधात आपले विचार व्यक्त करण्यासाठी एका व्यासपीठावर एकत्र आला होता. काँग्रेसने सुरुवातीला घटनात्मक आणि शांततापूर्ण मार्गाने भारतीयांचे प्रश्न मांडले, पण नंतर ही संघटना स्वातंत्र्य चळवळीतील सर्वात मोठी शक्ती बनली.
1896 च्या कोलकाता अधिवेशनात प्रथमच “वंदे मातरम्” हे गायन भारतीय राष्ट्रीय चळवळीतील भावनिक आणि सांस्कृतिक चेतनेचे प्रतीक बनले. हे गाणे केवळ एक रचना नव्हते तर ते देशभक्ती, त्याग आणि मातृभूमीवरील भक्तीचा मंत्र बनले आहे. त्यांनी लोकांना भावनिकरित्या जोडले आणि स्वातंत्र्यलढ्याला जनआंदोलनात बदलण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.